ગુજરાતના આ ઉદ્યોગપતિ દરરોજ કરોડોનું દાન કરે છે, જાણો કર્ણ જેવા દાનવીર અઝીમ પ્રેમજીની કહાની

Story

અઝીમ પ્રેમજી ભારતના એક એવા વ્યક્તિ છે જેમને ઉદ્યોગપતિ તરીકે ઓછા અને દાનવીર તરીકે વધુ ઓળખવામાં આવે છે. પ્રેમજી ભારતની ટોચની આઇટી કંપનીઓમાંની એક વિપ્રોના સ્થાપક છે. વિપ્રોની કુલ સંપત્તિ 3 લાખ 46 હજાર 537 કરોડ રૂપિયા છે. એક નાની કંપની લાખો કરોડોની કિંમતની મલ્ટી નેશનલ કોર્પોરેશનમાં કેવી રીતે ફેરવાઈ ગઈ તે સમજવા માટે તમારે અઝીમ પ્રેમજીના જીવનની સફર જાણવી જરૂરી છે.

પદ્મભૂષણ પુરસ્કારથી સમ્માનિત પ્રેમજીના જીવનની સફરમાં સાદગી, ઈમાનદારી, સાહસ અને મહેનતની અનેક કહાનીઓ જોવા મળે છે. અઝીમનો જન્મ એક બિઝનેસમેનને ત્યાં થયો હતો. તેમના પિતા મોહમ્મદ હાશિમ પ્રેમજી ચોખાના જાણીતા વેપારી હતા. બર્મામાં તેમનો ચોખાનો મોટો બિઝનેસ હતો. જેના કારણે તેમને બર્માના રાઇસ કિંગ કહેવામાં આવતા હતા.

તેઓ બર્મા એટલે કે હાલના મ્યાનમારથી ભારત આવ્યા અને ગુજરાતમાં રહેવા લાગ્યા. ગુજરાતમાં આવ્યા પછી પણ તેમણે ચોખાનો ધંધો શરૂ કર્યો. ધીમે ધીમે તેમની ગણતરી ભારતના મોટા ચોખાના વેપારીઓમાં થવા લાગી. કહેવાય છે કે 1945માં અંગ્રેજોની કેટલીક નીતિઓને કારણે તેમને ચોખાનો ધંધો બંધ કરવો પડ્યો હતો.

ત્યારબાદ અઝીમ પ્રેમજીના પિતાએ 1945માં વનસ્પતિ ઘી બનાવવાનું શરૂ કર્યું અને વેસ્ટર્ન ઇન્ડિયન વેજિટેબલ પ્રોડક્ટ્સ લિમિટેડ નામની કંપની બનાવી. આ કંપની વેજીટેબલ ઓઈલ અને લોન્ડ્રી સાબુ બનાવતી હતી. એમ કહી શકાય કે આ કંપનીની સ્થાપના અઝીમ પ્રેમજીના જન્મ વર્ષમાં થઈ હતી. અઝીમનો જન્મ 24 જુલાઈ, 1945ના રોજ થયો હતો. તેમની કંપનીની સ્થાપના 29 ડિસેમ્બર, 1945ના રોજ થઈ હતી.

અઝીમ પ્રેમજીના પરિવારની સ્થિતિ સારી હોવાથી શરૂઆતમાં અભ્યાસ દરમિયાન તેમને કોઈ તકલીફ ન હતી. તેમણે મુંબઈમાં જ સ્કૂલનો અભ્યાસ કર્યો અને પછી અમેરિકાની સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટીમાં ઇલેક્ટ્રિકલ એન્જિનિયરિંગ કરવા માટે ગયા. અઝીમ પ્રેમજીની ઉંમર તે સમયે 21 વર્ષની હતી. પરંતુ કહેવાય છે ને કે જીવનમાં કેટલીક વિકટ પરિસ્થિતિઓ સામે આવતી હોય છે.

1966માં સ્ટેનફોર્ડમાં અભ્યાસ કરતી વખતે તેમને ખબર પડી કે તેમના પિતાનું નિધન થયું છે. જેથી અઝીમ પ્રેમજીને ઘરે પરત ફરવું પડ્યું. ખરેખર અઝીમ પ્રેમજી માટે આ સમય ખૂબ મુશ્કેલ હતો. એક પછી એક ડગલેને પગલે તેમના વિશ્વાસ અને હિંમતની કસોટી થઈ રહી હતી. 21 વર્ષની ઉંમરે અઝીમ પ્રેમજીએ પોતે જ કંપનીની કમાન સંભાળવાનો નિર્ણય કર્યો હતો.

પરંતુ તેમના નિર્ણયનો વિરોધ આ જ કંપનીના શેરહોલ્ડરે કર્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે 21 વર્ષનો છોકરો જેને ખાસ કરીને તે નોકરીનો કોઈ અનુભવ નથી તે કંપનીને સંભાળી શકશે નહીં. જો કે આનાથી 21 વર્ષીય ખેલાડીનું મનોબળ નબળું પડી શકે તેમ હતું. પરંતુ અઝીઝ પ્રેમજીએ તેને એક પડકાર તરીકે લીધો અને કંપનીને સંભાળી લીધી.

1977 સુધીમાં બિઝનેસ ખૂબ આગળ વધ્યો હતો. ત્યારે અઝીમ પ્રેમજીએ કંપનીનું નામ બદલીને વિપ્રો રાખ્યું હતું. ત્યારબાદ વિપ્રોએ અમેરિકાની કંપની સેન્ટિનલ કમ્પ્યુટર્સ સાથે મળીને માઇક્રોકમ્પ્યુટર્સ બનાવવાનું કામ શરૂ કર્યું હતું. સેન્ટિનલ કમ્પ્યુટર્સ સાથે તકનીકી વહેંચણી કરાર થયો હતો. થોડા સમય બાદ વિપ્રોએ તેના હાર્ડવેરને સપોર્ટ કરતું સોફ્ટવેર બનાવવાનું કામ પણ શરૂ કર્યું હતું.

એક દિવસ એક કર્મચારીએ તેની ઓફિસના પરિસરમાં પોતાની કાર પાર્ક કરી હતી જ્યાં અઝીમ પ્રેમજી પોતાની કાર પાર્ક કરતો હતો. જ્યારે કંપનીના અધિકારીઓને આ વાતની જાણ થઈ ત્યારે તેમણે આ જગ્યાને માત્ર પ્રેમજીની ગાડી પાર્ક કરી હતી. અઝીમ પ્રેમજીને જ્યારે આ વાતની ખબર પડી ત્યારે તેમણે આ નિયમનો વિરોધ કર્યો. તેમણે કહ્યું કોઈ પણ વ્યક્તિ પોતાની કાર ત્યાં પાર્ક કરી શકે છે. જો મારે ત્યાં મારી કાર પાર્ક કરવી હોય તો મારે બીજા લોકો પહેલાં ઓફિસે આવવું જોઈએ.

આપણે બધા દાનવીર કર્ણ વિશે જાણીએ છીએ. તેમની પાસે જે કોઈ માગવા આવ્યા તે ક્યારેય ખાલી હાથે પાછા ફર્યા નથી. અઝીમ પ્રેમજી પણ આવા જ છે. અઝીમ પ્રેમજીએ પોતાની કમાણીનો મોટો ભાગ દાન કરવામાં વાપર્યો છે. તેમણે પોતાના નામે ચાલતા ફાઉન્ડેશનના નામે પોતાના હિસ્સાના 60થી વધુ શેર હસ્તગત કરી લીધા છે. આ સંસ્થા ભારતના ઘણા રાજ્યોમાં શાળા શિક્ષણથી માંડીને બીજી ઘણી પ્રવૃત્તિઓ સાથે સંકળાયેલી છે. અઝીમ પ્રેમજીએ દાન માટે દરરોજ આશરે 22 કરોડ રૂપિયા એટલે કે કુલ 7904 કરોડ રૂપિયાનું દાન કર્યું હતું.

Leave a Reply

Your email address will not be published.